Danas sam imao priliku da provedem nekoliko sati u garaži kojom bi, vjerovatno, i mnogi kustosi muzeja bili oduševljeni. Vlasnik, inače stariji čovjek, spada u one ljude koji smatraju da ništa ne treba bacati pa je tako svoju garažu tokom prethodnih decenija punio i napunio prevaziđenim stvarima što u nostalgičnim likovima poput mene redovno izazivaju poplavu emocija.

Kažem, od sadržaja ove garaže mogla bi se napraviti kvalitetna muzejske izložbe i siguran sam da bi bila masovno posjećena. Gazda je u jednom trenutku rekao: “Uzmi, brate, šta god hoćeš!”, a ja sam nakon nekoliko minuta razmišljanja odvojio ovaj simpatični uređaj…

Radio industrija “NIKOLA TESLA” – prva fabrika tog tipa u poslijeratnoj Jugoslaviji; osnovana 1946. u Beogradu kao državno preduzeće (A kakvo bi drugo i moglo biti?) – proizvela je 1949. godine radio aparat “KOSMAJAC 49”. Naknadnim istraživanjem uz pomoć interneta, saznao sam da je, prilikom izrade ovog modela, “PHILIPS” bio uzor jugoslovenskom proizvođaču ili, bolje rečeno, “KOSMAJAC 49” je baziran na jednom modelu čuvenog svjetskog proizvođača iz tog vremena.

Dakle, ovaj je simpatični uređajčić četiri godine zakasnio da izvještava o završnim puškaranjima na Sremskom frontu, oslobađanju Beograda i kapitulaciji Japana; za dlaku mu je izmakla Rezolucija Informbiroa, ali je zato punom parom izvještavao o zategnutim političkim odnosima između jugoslovenske Partije i komunističkih partija Varšavskog pakta, iz njegovog zvučnika izlazili su Titovi govori u kojima je Maršal obrazlagao svoje istorijsko “NE” Staljinu i predstavljao viziju jugoslovenskog puta u socijalizam, prenosio je vijesti o gomilanju vojnih snaga Varšavskog pakta na jugoslovenskoj granici sa Mađarskom, Rumunijom i Bugarskom, informisao je ljude o Kubanskoj krizi i, naravno, o Bobekovim i Vukasovim golovima. U legendarnom filmu “Otac na službenom putu” sluša se radijski prenos utakmice Jugoslavija – Sovjetski savez upravo na “KOSMAJCU 49”.

I tako… godine su prolazile, a ovaj je model sve vrijeme predstavljao centralno informativno mjesto u kući, vezu prosječne socijalističke porodice sa ostatkom svijeta. Radio je i služio sve do trenutka kada njegov vlasnik kupuje neki novi, savremeniji uređaj, nakon čega je odložen u garažu s početka priče gdje je pola vijeka strpljivo i nenametljivo čekao da bude od neke koristi. I eto, dočekao je danas; za mene ne postoji korisniji i značajniji osjećaj u životu od osjećaja da imam nekoliko redova suvislog teksta…

I sad bih se potpisao da živim u vremenu kad je ovaj radio aparat “harao”. Bilo je to vrijeme optimizma, vrijeme kad je postojala utopijska slika svijeta… Naravno, mi danas znamo da su to bili samo pusti utopijski snovi, ali lijepo je vjerovati u nešto, makar i utopijsko, i raditi na ostvarenju tog sna. Danas imam akcije u tržnim centrima i bankomate; moje pismo u djeliću sekunde ode nekom adresatu na Tajlandu, ali nemam vizije, nemam ideje, i ono malo optimizma što sam imao troši se brzinom posljednjeg kruga u Monci. Nemam, zapravo, ništa, prazan sam…

Sead Kratina

Komentari

Mi smo redakcija APortala a vi čitate članak s našom preporukom :)

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.